بانام خدا و سلام:
گاه سوال میشود که با توجه به این که نزول قرآن در ماه رمضان و در شب قدر بوده آیا بعثت پیامبر (ص) نیز همان زمان نزول قرآن در شب قدر است؟ این سوال در واقع تاریخی و بحث انگیز است، پاسخ آن هم از موارد اختلاف علما و هم از موارد اختلاف شیعیان و سنّیان است، ضمن بیان این مقدّمه که از آیات قرآن و تاریخ وحی در می یابیم که نزول قرآن به دو صورت بوده است: یکی نزول دفعی و یکباره یا انزال قرآن (مثلا از لوح محفوظ به بیت معمور یا به قلب پیامبر (ص)) و دوم نزول به صورت تدریجی یا تنزیل قرآن درطول تاریخ رسالت، به شرح این مسئله میپردازیم: اکثر و مشهور اهل سنّت، با نظر به تصریح قرآن در بارهٔ نزول یکباره و دفعی قران که درآیهٔ ۱۸۵ بقره میفرماید در ماهِ رمضان و آیه سه سورهٔ دخان گفته در شبی مبارک و در آیه یک قدر گفته در شب قدر است، قرآن را نازل کردیم که البته در دو آیه اخیر بجای قرآن ضمیر « هُ » یعنی آن را آورده که این ضمیر به قرآن برمیگردد.یعنی بعثت همراه با نزول قرآن بوده است در همان آغاز رسالت.
بعض علما شیعه میگوید نزول یکباره قرآن(انزال) در شبی قدر از رمضان بوده اما یک نزول تدریجی هم داشته که چند آیه یا سوره ای نازل میشده، آغاز این نزول تدریجی همان روز یا شب بعثت و در بیست و هفتم رجب بوده است.(مرحوم طباطبایی چنین نظری دارد)
و باز ازعلما شیعه گفتند نظر به اینکه ، وحی طی مراتب و مراحلی بر پیامبر عرضه شد که در آغاز به صورت رؤیای راستین سپس ندای غیبی و صدای تنها، و در مرتبهٔ بعد مواجهه با فرشته و شنیدن وحی از او و ... بود، بنابراین پیامبر (ص) در بیست وهفتم رجب تنهاندایی شنیده که او پیامبر خداست اما آیه ای نازل نشده تا اینکه در ماه رمضان نزول تدریجی قرآن آغازشده یعنی این نظر میگوید بعثت همراه با نزول قرآن نبوده، اما این در حالی است که بسیاری از مورخین همزمانی بعثت و نزول قرآن و آیات آغازین سورهٔ علق را تایید کرده اند از طرفی باز روایتهایی هم هست که در آغاز بعثت هیچ آیه ای نازل نشده و تنها به پیامبر ص ندا داده شده که به پیامبری مبعوث گردیده است. پس روایتها متنوع و بحث انگیز است، شاید نظر مرحوم طباطبایی درست باشد. اما از تصریح قرآن پیداست که نزول دفعی ویکباره درشبی از ماه رمضان بوده اما آیا همان شب هم بعثت بوده؟(چنانچه سنیان میگویند) یا نه، چنانکه شیعه میگویند تصریح قرآن به نزول در زمان (شبی از ماه رمضان) هست، اما به مکان و محل نزول تصریح نشده که آیا قرآن در شب قدر از لوح محفوظ به بیت معمور آمد، یا بر قلب پیامبر ص، که این دو نگاه و دلایل دیگر زمینهٔ بحث فوق است.
برچسب:
نویسنده: باربد امیری