بار برجام آیا به منزل می رسد!؟

برجام از همان آغاز بار کجی مینمود که به منزل نرسد، و حتی در داخل ایران هم مخالفان سرسختی داشت. حال این مخالفان یا مخالف محتوا و نتیجهٔ مفاد آن بودند یا اینکه ببار نشستن درخت آنرا یک پیروز و بردِ گوی سبقت برای حریف و رقیب خود می دیدند.
راهپیمایی امروز، جمعه بیست اردیبشهت بعد از نماز جمعه، در حمایت از دولت در خروج از برجام در صورت لزوم، بود. اما زمانی که برجام به عنوان یک توافق مورد افتخار دولت، شکل گرفت، واکنشی که نشان رضایت این دست افراد یا گروهای دیگر باشد، دیده نشد بلکه کسانی که مخالف و رقیب دولت بودند، از این توافق ابراز ناخوشنودی نموده و اعلام کردند که «دلواپس» این توافق هستند، که طرفداران دولت اما، دلواپسی این گروه را بی مورد یا ناشی از تغییر نظر آنها در برنامۀ هسته ای و چرخیدن یا نچرخیدن سانتریفیوژها می دانستند وآنها را «کاسبان تحریم» میخواندند. بهرحال اختلاف نظر دربارۀ توافق برجام اینگونه دوقطبی و شدید بود.

اما مشکلات داخلی برجام تنها این نبود بلکه توافق هسته ای و مذاکرات مربوط آن بر مبانی و شرایطی شکل گرفت که آشفته و ناهموار بود و البته اینک جای سخن از آن نیست.
اما از نظر مخالفان خارجی نیز راه آفتها بر مزرعهٔ برجام باز بود و واضح ترین آن آفتها، کارشکنی های امثال نتانیاهو بود، که با تلاش پیگیر دنبال می شد.
اما سخت تر اینکه یکی از طرفین امضاء کننده آمریکا بود که دهها سال است که با دولت ایران رابطه ای ندارد، و از این توافق نتیجه ای که دیگر امضاء کنندگان میبردند، نصیب او نمی شد، پس همانطور که در داخل ایران برجام مخالفانی داشت در داخل آمریکا هم، مخالفانی برای برجام بود که البته اهدافی متفاوت از مخالفان ایرانی برجام، دنبال می کردند، بنابراین احتمال آن بوده که برجام به سرانجام مطلوب نخواهد رسید. البته پارادوکس دیگری هم هست که بجاست اشاره شود و آن اینکه آمریکایی ها بنیانگذار انرژی هسته ای در ایران بودند و اکنون مخالفان سرسخت آن!
در دو دههٔ اخیر مسئلهٔ انرژی هسته ای هزینه های بسیاری بر ایران تحمیل کرد، تلاش ها و هزینه های بسیاری رفت تا اورانیوم ۲۰٪ غنی شده تولید کنیم و این فرآیند صنعتی، که نشانهٔ غیرصلح آمیز هم ظاهراً نداشت، و اما واکنش غرب را برانگیخت و تحریمهای بر ایران تحمیل کرد که همانها زمینهٔ مذاکرت بعدی شد که شرط توافق، برگشت به شرایط پیش از غنی سازی بود این هم هزینه ای دیگر داشت، همهٔ آن تلاشها فدای برجامیشد، که بنا بود کلید حلّ مشکلات بین المللی و تحریمی ایران شود.
و حالا وضع در حال برگشت دوم، به دورهٔ پیش از برجام است. آیا این همه آزمون و خطا لازم بود طی شود؟
یا نه! اگر از همان آغاز دربارهٔ انرژی هسته ای و مسائل ملی و بین المللی آن و دوستی نامطمئن با قدرتهای بزرگ، و دشمنی مطمئن با قدرتهایی دیگر، اندیشهٔ کارساز و کارشناسانه و استراتژیک می کردیم در این دورهای باطل و بی حاصل، یک گام به جلو دوگام به عقب نمی افتادیم!